Ik bedoel, ik wist dat de dag moest komen.

pterry

Op 12 maart, 2015 heeft Terry Pratchett het leven gelaten. Hij was de afgelopen 7 jaar aan het worstelen met Posterieure corticale atrofie, een zeldzame vorm van alzheimer.

Terry Pratchett is de schrijver van de Discworld serie, of schijfwereld in Nederland. Ik denk dat ik met geen enkele ironie of slag om de arm kan zeggen dat Terry Pratchett mijn favoriete auteur allertijden is. Ik kan me niet voorstellen dat dit als een verassing zal komen voor mensen die me kennen. Als je me lang genoeg aan de praat houdt, kom ik uiteindelijk uit op Terry.

Over hoe jammer het is, dat ik bijna alle boeken uit heb. Over hoe geweldig hij kan spelen met taal, met verhalen, met karakters. Over hoe mooi Nation is. Over hoe echt die wereld aanvoelt, die plat is, op de rug van vier olifanten staat, die op hun beurt op de rug van een gigantische zeeschildpad staan.

Toen ik als 15 jarig jochie op vakantie ging naar Malta met m’n zus en m’n moeder, hadden ze in ‘t hotel waar we sliepen een boekencarrousel, met een selectie aan goedkope boekjes. Ze hadden daar Equal Rites, en Wyrd Sisters, dus ik kocht ze. Het heeft me zeker 10 jaar gekost om me door z’n boeken heen te werken, ik heb er nog een stuk of 2 over die ik niet gelezen heb, die ik eigenlijk niet wil lezen omdat ze dan “op” zijn. Tijdens de laatste jaren van Pratchett ‘s leven hing dit natuurlijk al in de lucht, maar er kwamen nog boeken aan. Maar nu niet meer.

Wat me in eerste instantie aantrok aan de Discworld was dat het Fantasy was, maar fantasy met gevoel voor humor. Fantasy die zichzelf niet zo serieus nam.
Maar, nee dat is het eigenlijk juist niet. Het was Fantasy die zich zo serieus nam, dat het grappig durft te zijn.

De humor van de Discworld komt voornamelijk uit de karakters zelf – hoewel er zeker een discworld te bedenken is waarin de hoofdrolspelers in malle, lollige fantasy parodieen terechtkomen. Maar de kracht van Terry Pratchett is juist hoe veel respect hij heeft voor z’n karakters. Het doet me denken aan hoe Douglas Adams LP Hartley verkeerd citeerde; The past,” they say, “is now truly like a foreign countryThey do things exactly the same there.”

Ook al ben je ergens anders, mensen blijven mensen, en je buurvrouw zou je ook op de zenuwen werken als je in The Shire zou wonen.

De eerste keer dat dat voor mij klikte was tijdens het boek Faust/Eric, waar een Paard-van-Troje invasie niet lukt, omdat de wachters iets raars opvielen.

“Honestly, you Ephebians!” he said. “Talk about laugh! You must think we was born yesterday! All night nothing but sawing and hammering, the next thing there’s a damn great wooden horse outside the gate, so I think, that’s funny, a bloody great wooden horse with airholes. That’s the kind of little detail I notice, see. Airholes.”
En opeens denk je na over hoe het paard van troje in het echt zou moeten werken. Als er 100 man in zo’n paard zitten, hoe stil kan zo’n paard zijn. Niemand die moet hoesten? Geen gezucht en gesteun als mensen op elkaar vallen? Echt niet?
Pratchett ‘s fantasy zocht met opzet het verschil tussen verhalen en de realiteit op, en putte daar humor uit. Pratchett toonde aan dat kleizieligheid een van de dingen is die ons mensen maakt, en dat dat niet eens iets is om ons voor te schamen.

Maar Pratchett stond bekend als een Humor Schrijver, en, I don’t know, misschien? Tuurlijk schrijft hij grappen in z’n boeken, maar z’n verhalen zijn zoveel meer dan alleen draken plus mopjes. Nou heb ik niet het gevoel dat humor in boeken per se moeilijker is dan in een ander medium, maar één van de problemen waar ik tegenaanloop nu ik op zoek moet gaan naar andere schrijvers van hetzelfde kaliber als Terry Pratchett , is dat de humor vaak lollig is.

Malle mensen die grappige hoedjes op hebben en gekke dingen zeggen. En dat is juist niet wat zo goed is aan de boeken van Pratchett .

De latere boeken werden ook steeds minder grappig. Of, om het anders te zeggen, in de latere boeken leunde Pratchett minder op de humor. Sommige mensen haakten hierom af, maar voor mij toonde het alleen maar aan hoe goed Pratchett verder was. Sommige schrijvers beginnen zich te schamen voor hun grappigere eerdere werk, en als overcompensatie gaan ze dan maar super serieuze, humorloze dingen maken. Bij Pratchett was het geen plotselinge overschakeling van moppentrommel naar Serieuze Boeken, er zaten nog steeds heel veel grappen in, gewoon minder.
Het is een veel natuurlijkere switch, en eentje die niet uit het oog verliest dat humor belangrijk is.

Pratchett schreef menselijke karakters, die soms een heks, trol of zelfs een mens waren. Hij schreef over een wereld die in niks op de onze leek, die verschrikkelijk veel op de onze leek. De helden in de Discworld wonnen, maar niet omdat ze op een wereld leefden waar Het Goede Overwint, maar omdat de karakters voor zichzelf besloten hebben dat ze niet mogen verliezen. De wereld waarin ze leven help ze geen meter vooruit, ze doen het zelf.

Terry Pratchett is behoorlijk goed betaald voor zijn avonturen op de Schijfwereld, met toneelstukken, animatiefilms, miniseries, hoorspelen, computerspellen, allemaal gebaseerd op zijn boeken. Maar toch kan ik me niet van het gevoel ontdoen dat hij niet zo populair is geworden als hij verdiende. Genrewerk wordt over ‘t algemeen niet in nette kringen besproken, en als het dan ook nog eens humorvol genrewerk is dan houdt ‘t al helemaal op.
Maar Terry Pratchett maakte boeken, verhalen, die vertelde over het leven, hij schreef verhalen over de wereld waar we in leven, over religie, over liefde, over mislukte liefde, over opgroeien. Terry Pratchett schreef altijd vanuit compassie, en met het begrip dat het slechtste in ons soms de overhand kan nemen. Hij heeft in de 40 jaar dat hij schrijft zo’n ongelooflijk groot gedeelte van de wereld behandelt, dat het moeilijk is om nu een compleet beeld te schetsen.

Ik wist dat de dag ging komen, maar dat maakt het niet fijner.

De boeken van Terry Pratchett zijn tot nu toe een constante kracht in m’n leven geweest. Ik heb zeker de afgelopen paar jaar minder van ‘m moeten lezen, om verhalen over te houden, en ik ben blij dat hij nog niet echt dood is – ik heb nog een paar Discworld boeken over, en nog een stapel aan non-discworld boeken. Maar we zijn een geweldige schrijver kwijtgeraakt, en het is niet alleen de boekenwinkel die er armer van is.

10863969_10152972969599328_5417697165288361372_oGisteren zag ik de documentaire Room 237 heet. De documentaire gaat over The Shining, de Stanley Kubrick film uit 1980.

Vorig jaar heb ik het Stephen King boek gelezen, en daarna de Stanley Kubrick film gekeken. Ik was erg benieuwd naar de documentaire, want ik zelf erg fan ben van intertextualiteit en theorieën over films en verhaaltheorie en alles – je kent me.

Maar hoo boy.

De film (en het boek natuurlijk) gaat over Jack Torrance, zijn gezin en hoe gek hij wordt in het overlook hotel, maar het gaat natuurlijk ook over méér dan dat. Kunst, in de breedste zin van het woord, gaat altijd over meer gaat dan alleen datgene wat het is – het lijkt me onpraktisch, onmogelijk, en oninteressant om op zoek te gaan naar een kunstwerk dat alleen over zichzelf gaat.
(Jurassic Park bijvoorbeeld, gaat naast Grote Dinosaurus Ren Weg, ook over de strijd van natuur tegen vooruitgang. Twin Peaks gaat niet alleen over de dood van Laura Palmer (spoilers) maar ook over het verlies van onschuld)
Maar ondanks dat ik gister 2 uur naar een film heb gekeken waarin theorieën worden voorgesteld waar de Shining eigenlijk echt over gaat, denk ik niet dat ik daadwerkelijk dichter bij een antwoord ben gekomen. Maar daar kom ik zo op terug.
De theorieën in de documentaire worden verschrikkelijk ondoordacht gebracht, en op zo’n chaotische wijze dat je nooit weet wie er aan het woord is, en welke theorie zij ook alweer verdedigde. Er wordt heel veel gezegd, maar er wordt vrij weinig, eh, GEZEGD.

De sterkste punten vond ik als er gesproken wordt over de gebroken architectuur in het Overlook hotel – ramen die op plekken zitten waar ze niet kunnen zitten, Danny Torrances die routes fietsen die niet kunnen.
Maar Kubrick is ‘slechts’ een briljant regisseur. Er wordt hem in deze docu veel woorden in de mond gelegd waarvan ik niet weet of ik daar nou vanuit moet gaan. Zo verdwijnt er tussen twee shots in een stoel uit het beeld. Het doel hiervan lijkt mij ‘slechts’ om iets wat je niet opmerkt weg te halen, zodat je weet dat er IETS niet klopt, maar je weet niet WAT.

Nee, zegt de man van de docu, dit is Kubrick die een loopje neemt met ANDERE horror.

Want Horror is genrewerk, en daar deed Kubrick, de regisseur van A Clockwork Orange, 2001 en Full Metal Jacket niet aan hoor, genrewerk.
Ik geloof best dat onderdelen met opzet in de film zitten, over het algemeen vertrouw ik er niet op dat dingen per ongeluk in een film KUNNEN zitten (in ieder geval bij iemand als Stanley Kubrick – een Tommy Wiseau zou bijvoorbeeld nog wel wat steekjes kunnen laten vallen) maar als je bewijs dat de Shining gaat over het faken van de maanlanding, omdat de sleutelhanger aan de sleutel van kamer 237 de tekst “ROOM No 237” heeft, en de enige twee woorden die je met die hoofdletters M, O, R, O, N kan maken MOON en ROOM zijn, dan begin ik te twijfelen hoeveel je je best doet om iets in een film te lezen wat je heel graag wil lezen.
En dat vind ik jammer, omdat de scene met het zeshoekige tapijt waarin Danny Torrance zijn Apollo 11 trui draagt veel duidelijker verwijst naar de maanlanding, en afgezien van een paar stukken visuele rijm wordt daar bijna geen aandacht aan gegeven.

Ik denk dat de reden waarom de documentaire de vorm heeft die het heeft (geen talking heads, theorieën door elkaar heen, ondoordachte theoriecomponenten) is om ervoor te zorgen dat je de film ontevreden verlaat. Nou, niet ontevreden, maar onbevredigd.

Room 237 wil geen antwoorden geven, en geen coherente theorieën.

De docu wil suggereren dat dit werk, de film the Shining uit 1980, een enigma is, dat niet op te lossen is. Het is de mythologischering van een film, en in effect van haar schepper, Stanley Kubrick. Probeer maar niet te begrijpen wat hij wilde zeggen met de film, we zullen het wel nooit weten.

De film staat volledig op Netflix, mocht je ‘m willen zien.

Ik heb sinds vvvvorig jaar weer instagram, en ik gebruik het bijzonder vaak om domme tekeningen op te gooien.

Schermafbeelding 2014-07-15 om 09.08.18 Schermafbeelding 2014-07-15 om 09.06.24 Schermafbeelding 2014-07-15 om 09.07.20 Schermafbeelding 2014-07-15 om 09.07.44 Schermafbeelding 2014-07-15 om 09.07.32 Schermafbeelding 2014-07-15 om 09.07.58 Schermafbeelding 2014-07-15 om 09.08.06 Instagram Schermafbeelding 2014-07-15 om 09.06.45

Ik eh, ik vind lezen wel leuk. Ik probeer altijd minstens een boek bij me te hebben zodat ik wat te lezen heb. Ik ga bijhouden wat ik gelezen heb in de afgelopen maand,

jaapleesAAMA: The Smell of Warm Dust

Frederik Peeters
Mooi getekende sci-fi mysterie, maar ik heb nog amper wat gelezen, dus hier kom ik op terug.

Drawn to Life v1
Walt Stanchfield
Walt Stanchfield was een animator bij Disney, die een boel kennis had over tekenen. Ik had deel 1 al, maar deel 2 voor kerst gekregen (thanks, santa!) en vond dat dat een mooi moment was om weer te lezen. Zo’n boek waarvan je zin krijgt om te gaan tekenen. Maar.

Maar je kan niet tekenen en lezen tegelijk. Ik niet tenminste.

Fantastic Four Omnibus Edition v1
Jack Kirby & Stan Lee
Zo’n dik dik boek, ik lees maar één issue per dag, om wat te bewaren, maar ook om het niet m’n leven te laten overnemen. Maar dit is het. Waar Jack Kirby het Marvel universum bedacht. Het is tot nu toe wel okay, maar ik hou m’n hart vast.

Spider-Man Omnibus Edition v1
Steve Ditko & Stan Lee
Zo’n dik boek, één issue per dag. Het blijft fresh to def ondanks dat het 60 jaar oud is. Ik ben nu bij de terugkeer van Doc Ock.

The Shining
Stephen King
Ik heb op moment van schrijven slechts twee hoofdstukken (de eerste twee) gelezen, dus ik kan er niet heel veel zinnigs over zeggen. Eerder heb ik al On Writing en Misery van King gelezen, beide boeken bevielen behoorlijk. Maar vooralsnog geen meningen over het boek. 

Wet Moon v6
Ross Campbell
Wet Moon is een slow burn, maar het begint eindelijk ergens naartoe te gaan, en door het trage begin is het een sterkere strip geworden.

Empowered v7
Adam Warren
Ik ben echt bijzonder onder de indruk van hoe goed Adam Warren kan schrijven. Like, for real. Als je een lijstje maakt van wat Empowered is zou het niet zo goed moeten werken als het doet.

Maar het werkt zo. GOED.

Yotsuba& v12
Kiyohiko Azuma
Yotsuba& is een uitzonderlijke strip, het is schattig zonder dat het walgelijk wordt. Het gaat over een meisje (Yotsuba!) van een jaar of vier die de wereld leert kennen, haar vader helpt haar met de hulp van zijn vrienden, en een gezin dat naast ze woont dat Yotsuba heeft leren kennen. Maar het is ook echt verschrikkelijk grappig.

Verschrikkelijk grappig.

Monstrous Regiment
Terry Pratchett
Shit man, ik heb nog twee Discworld boeken over voordat ze op zijn. :( Dit idee maakt me al drie jaar super treurig. 

ArchiefCategorieën
BlogPortfolioLekkerjaapMythomaniaWinkel
Nieuwsbrief InformatieTwitterFacebookInstagram
2010 – 2014 Jaap Rozema